• Cezeri'nin Olağanüstü Makineleri (2 Cilt Takım)
    Cezeri'nin Olağanüstü Makineleri (2 Cilt Takım)
    Cezeri'nin Olağanüstü Makineleri (2 Cilt Takım)

Cezeri'nin Olağanüstü Makineleri (2 Cilt Takım)

Mekanik Biliminde Bilgi ve Uygulamanın Bağdaştırılması
  • Geçici olarak temin edilemiyor

Ürünün diğer resimleri

Bu kitabı e-kitap olarak okumak isterseniz, yayıncıya talebinizi iletebilmemiz için tıklayınız.

1200 yılı dolaylarında Hasankeyf Artukluları döneminde yaşamış olan Cezeri, elliden fazla dahice makine ve aracın teknolojik tasarımlarını yapmış ve  bu makineleri teorik planda bırakmayıp üretmiş ve çalıştırmıştır. Bunların 50 tanesini de Artuklu Sultanı Nasuriddin Mahmud’un isteği üzerine ünlü eserinde açıklamıştır. Bu eserinde Cezeri’nin alçak gönüllü, gülümseyen mizahi üslubuyla ve birçoğu sanat eseri olan göz kamaştırıcı rengarenk resimleriyle karşılaşıyoruz.

Elinizdeki bu kitap ise, Cezeri’nin eserinin çevirisi ve çizdiği resimlerin yanı sıra, makinelerinin tam olarak anlaşılmasına yönelik, geriye bir eksik bırakmayacak şekilde modern çizim ve hesaplarla desteklenmiş olan geniş bir açıklama olarak hazırlanmıştır.

Bu kitabı okurken, Cezeri’nin araç ve makinelerinin ileri bir mühendislik kavrayışının ve yüzlerce belki de binlerce deneyin ürünü olduğunu anlayabileceksiniz. Buna rağmen kitap yalnızca mühendislere hitap eder şekilde yazılmadığı, anlaşılır teknik açıklamalar bulunduğu için ister teori ister uygulama sahasında olsun resimler, kolayca anlaşılabilir şekiller ve hesaplar arasında sıkılmadan gezintiye çıkabileceksiniz. Cezeri bu makineleri gerçekten üretmiş, bütün fonksiyonlarıyla iş görür halde çalıştırmış, üstelik bu çalışmaları sırasında çok sayıda buluşlar yapmış ve mekanik sistemler geliştirmiştir. Siz de Cezeri’nin parlak dehasının birer ürünü olan bu buluşların önemli bir kısmının modern çağlarda birçok mekanik aracın atası olduğuna tanık olacaksınız.

Ortaçağ’da Mezopotamya’nın aydınlığından günümüze uzanan bu mühendislik harikası eser üzerine 100 yılı aşkın bir süredir yapılmış tüm çalışmalardan sonra bu kitapla Cezeri’nin makineleri ve mühendisliği hakkında incelenmeye muhtaç en ufak bir nokta kalmamıştır.

(Arka Kapak)


ÖNSÖZ

Tarih kitapları ortaçağı bizlere bilinmeyen, bağnaz ve karanlık bir dönem olarak betimler. Her ne kadar batılılar için bu doğru olsa bile teknoloji, sosyal ve fen bilimleri alanında en parlak dönemini 8. ila 16. yüzyıllar arasında yaşamış bulunan İslam dünyası için bu ifade geçersizdir. Günümüzde lise müfredatını oluşturan fen bilgilerinin büyük bir kısmı bu dönemde geliştirilmiştir. Ülkemizde bilim tarihi kıymeti henüz yeni yeni anlaşılan bir akademik disiplindir. Kütüphanelerimiz ve arşivlerimizde keşfedilme bekleyen ve değerlendirilmesi gereken binlerce yazma, kitap ve doküman mevcuttur. Bu mirasın yeni nesil araştırmacı ve bilim tarihçileri tarafından gün ışığına çıkarılması gereklidir. Ancak bu sayede dünya kültürü içinde hak ettiğimiz yeri alabilir ve komplekslerden kurtulup özlemini çektiğimiz öz güveni tekrar kazanabiliriz.

Bedî’ü’z-zaman Ebû’l-‘İzz (‘Aziz) bin İsmâi’l bin er-Rezzâz el-Cezerî (Aziz’in Babası Pirinç Tüccarı İsmail’in Oğlu eşsiz şahsiyet el-Cezerî) bu kitabı Anadolu Selçukluları döneminde 1206 yılında yazmıştır. Kitabın başlığı Kitâb el-câmi‘ beyn el-‘ilm ve el-‘amel en-nâfi’ fi Sınâa’ti’l-hiyel olup Harika düzenleri gerçeklemede, gerekli kuramsal ve uygulamalı bilgileri bir arada sunan kitap anlamına gelir. Kitap günümüzde robotik, otomasyon, sistem ve kontrol mühendisliği gibi çeşitli bilim dallarına ait bilgi ve uygulamalara ilişkindir. Amid (Diyarbakır) Artuklu Sarayı’nda kesintisiz 25 yıl (1181-1206) saray mühendisi görevini sürdürmüş olan el-Cezerî, Helenistik dönemde Pnömatik ve İslam döneminde Hiyel olarak bilinen bir geleneğin en önemli temsilcisidir. Mısırlı hekim El-Akfânî’ye göre (ölümü 1348) ‘Bu bilim boşluğun bulunmaması prensibine dayanır ve bu prensibe dayanan düzenlerin nasıl gerçekleştirileceğini kendine konu edinir. Amacı, ölçülü denge kapları, taşan kaplar, sifon ve diğer elemanlar yardımıyla bu düzenleri gerçekleştirerek zihni eğitmektir’. El-Cezerî kitabını Artuklu Sultanı Nasireddin Mahmud’un (1200-1222) ısrarla talebi üzerine yazmıştır.

Günümüzde El-Cezerî, tüm ortaçağın en önemli mühendisi olarak kabul edilmektedir. Onun “Uygulamaya dönüştürülmeyen her tekniğin doğru ile yanlış arasında kaldığını anladım” sözü uygulamacı Filon, Arşimet, Heron, Benû Musa, Farabî, el-Muradî, el-Saatî ve Takiyüddin çizgisinde bir bilim adamı olduğunu kanıtlar. Kendisi kitabın başında “Hiç kimse faydalı olabilecek bilgileri başkasından esirgeyemeyeceği gibi yapabileceğinden daha fazlasından sorumlu tutulamaz” cümlesiyle âlimlere özgü alçak gönüllülüğü sergiler. Yaratıcılığı, sürprizlerle dolu nükteli özgün buluşları, problemleri çözmedeki kıvrak zekâsı, ustalığı, teknik konulardaki engin bilgisi ve merakı onu gerçekten eşsiz kılar. Öğretici kitabı, kendinden sonraki nesillere bu bilgilerin nasıl aktarılması gerektiğini de sergilemektedir. Eser, aynı zamanda teknik resim konusunda perspektifle minyatür tekniğini bağdaştıran bilinen ilk örnektir.

Elinizdeki kitap, günümüz okurlarına, Arapça diline, hiyel geleneği ve felsefesine hâkim bulunan Şükran Fazlıoğlu ve İhsan Fazlıoğlu tarafından aktarılmıştır. Hesaplamalar ve teknik açıklamaların ise El-Cezerî zanaatının günümüz temsilcisi olarak kabul edebileceğimiz Durmuş Çalışkan tarafından yapılmış olması ise büyük bir şanstır. İslam bilim ve teknoloji tarihi alanında bir boşluğu dolduran eserde emeği geçen herkesi kutlarken bu tür çalışmaların artarak devam etmesini dilerim.

 

Prof. Dr. Atilla Bir

Yorum Sayısı: 4

Her mühendiste bulunması gereken bir eser, babama almıştım ama bu güzel kitap elimden düşmedi :) çok güzel hazırlanmış, hele şekil ve çizimler bir harika :)

H
Hüsna Erdem  -   11.02.2016

Çağının ötesinde olan muazzam bir beynin yaptıklarını okuyoruz üstelik bu sefer Batı'dan değil kendi coğrafyamızdan.

E
Eyüp Berk Batuhan  -   10.03.2016

Geçmiş galiba geçmemiş

E
Ebrar Kılıçaslan  -   02.03.2016

Durmuş Çalışkan, Cezeri’nin Olağanüstü Makineleri eseri 1200’lü yıllarda yaşamış olmasına rağmen hayatı boyunca elliden fazla makine ve araç tasarlayarak bunları üretip çalıştırmış olan Cezeri’nin, makine ve araç tasarımlarını konu edindiği eserinin çevirisidir. Bu eseri okudukça Cezeri’nin, daha o dönemlerde böylesine üstün makine ve araç tasarımı yapan ve bu tasarımlarını üreten zekasına hayran kalacaksınız. Bu eseri, mühendislerin okuması gerekir benim ne işime yarar ki diye düşünerek...devamını oku

R
Rıfat Atmaca  -   01.07.2016